Copyright, hoe zit dat nou eigenlijk?

Copyright, je hoort de term vaak, maar wat houdt het precies in?

Als je bij mij een fotoshoot boekt, waar mag je de foto’s die daaruit voortkomen dan allemaal voor gebruiken? Dit is wellicht niet altijd even duidelijk en sommige mensen denken dat iedereen de foto’s zomaar mag gebruiken want ze zijn toch al betaald? Zo werkt het echter niet. Hoe het dan wel werkt, dat leg ik je hier graag uit.

Als fotograaf ben je de maker van een foto, het auteursrecht, of ‘copyright’, ligt bij de fotograaf. Als je als opdrachtgever foto’s laat maken dan mag je die gebruiken voor het doel waarvoor de foto’s gemaakt zijn. Bijvoorbeeld voor een brochure, op je  website, of op posters die je op een beurs gaat gebruiken. Dit spreken we van tevoren af en leggen dit vast in een zogenaamde licentieverklaring. Met die verklaring koop je het gebruiksrecht van de foto’s. In die licentie staat waarvoor de foto’s gebruikt mogen worden.

Een praktijkvoorbeeld over copyright
Stel je hebt een aantal gerechten van jouw hand laten fotograferen. Deze gebruik je op je eigen website of in een kookboek bijvoorbeeld. Als een magazine een artikel wil publiceren over dat kookboek en daarbij een foto wil plaatsen ter illustratie dan is dat toegestaan. Het is tenslotte promotie voor het kookboek en daar is het belang van de opdrachtgever bij gediend.

Als je foto’s aan derden aanlevert voor gebruik in jouw belang stel ik het op prijs dat je me daarvan op de hoogte stelt en bij de publicatie mijn naam laat vermelden.

De daaropvolgende maand heeft het magazine een bepaald thema in het blad en bij een willekeurig artikel vinden ze 1 van de foto’s uit het boek mooi aansluiten, mag je de foto’s dan daarvoor doorgeven? Dit artikel heeft geen link met jou als opdrachtgever en jij hebt er geen commercieel belang bij als dit artikel niet over jouw bedrijf gaat. Dan is het dus niet de bedoeling dat het magazine de foto gebruikt. Ze kunnen in zo’n geval wel contact met mij opnemen en dan kunnen de foto’s eventueel tegen een schappelijke prijs worden afgenomen, er wordt tenslotte geld aan verdiend door het magazine.

Is dit niet heel streng?
Wellicht klinkt het bovenstaande je wat vreemd in de oren maar dit geldt niet alleen voor mijn foto’s maar ook voor foto’s van collega-fotografen. Het is zelfs vastgelegd in de Algemene Voorwaarden van de DuPho, de beroepsorganisatie voor professionele fotografen. Deze voorwaarden vind je ook hier op deze website terug.

Wat mag je als opdrachtgever wel en wat niet?
Waar het soms zo simpel lijkt, ‘Wat een leuke foto, stuur die even aan me door?’, werkt het in de praktijk dus net wat ingewikkelder. Te ingewikkeld? Ik leg het kort even uit.

Als opdrachtgever ontvang je een gebruikslicentie
Hierin staat duidelijk wat wel en wat niet mag qua gebruik, de afmetingen, welke media en ook bijvoorbeeld
of het een exclusieve licentie is of dat de foto’s ook aan anderen verkocht mogen worden zoals bij het magazine.

Gebruik van de foto’s
Je mag de foto’s gebruiken en laten zien zoals in de gebruikslicentie is afgesproken, je mag ze ook bijvoorbeeld doormailen om te laten zien. De derde partij mag de foto’s echter niet ook gebruiken voor eigen doeleinden.

Aanpassen van een foto
Het is niet de bedoeling dat je een van mijn foto’s ongevraagd gaat bewerken. Een voorbeeldje, een foto op je zakelijk Instagram account delen? Prima! Gebruik de originele uitsnede en plaats de foto zonder creatief filter of andere aanpassingen want dan geeft de foto niet meer mijn artistieke visie weer en dat is niet de bedoeling. Ook het toevoegen van een eigen watermerk valt hieronder, is er een watermerk met je eigen bedrijfsnaam nodig? laat het me weten en dat zet ik er dan graag voor je in.

Naamsvermelding
Wettelijk is het verplicht om bij publicatie de naam van de fotograaf te vermelden. Als grafisch ontwerper weet ik echter maar al te goed dat dit niet altijd haalbaar is. In een mooie brochure ga je niet bij iedere foto de naam van de fotograaf vermelden en een colofon waarin hier wel plaats voor is, is ook niet altijd aanwezig. Daar zal ik dus ook echt niet heel erg strikt in zijn, tènzij we het specifiek overeengekomen zijn. Op social media stel ik het wel erg op prijs als je mijn naam noemt en me waar mogelijk even ‘tagt’.

Fotowedstrijden
Hier komt het auteursrecht weer om de hoek kijken, een door mij gemaakte foto blijft mijn ‘creatieve eigendom’ en mag dus niet door iemand anders worden ingestuurd in een fotowedstrijd. Meestal wordt er in de spelregels van een wedstrijd ook vermeld dat de deelnemer copyright moet bezitten over de ingestuurde foto.[/vc_column_text][/vc_column][/vc_row]

Copyright op foto's, hoe werkt het ook al weer?

DuPho heeft als geheugensteuntje een handig kaartje gemaakt over copyright, wat je kunt gebruiken wanneer niet helemaal duidelijk is of je een bepaalde foto mag gebruiken of niet. Als je er even op klikt kun je dit gebruiken in geval van twijfel.

Meer informatie vind je ook op hun website